ทำงานที่ญี่ปุ่น

จากประสบการณ์และความเห็นส่วนตัวล้วนๆ

คนอื่นๆ อาจจะมีประสบการณ์ที่แตกต่างกันไป ไม่จำเป็นว่า บริษัทญี่ปุ่นทุกบริษัทจะต้องเหมือนกันทุกที่

(ขออนุญาตไม่ตอบคำถามว่าทำงานที่ไหน)

งานนี้เป็นงานประจำงานแรกของใหม่ สมัยอยู่ไทย ไม่เคยทำงานประจำเลย เคยแต่ฝึกงาน (ที่กระทรวงแห่งหนึ่ง-หน่วยงานราชการ) เอาจริงๆ มันไม่มี point of reference นะ ถ้าอยากรู้ว่าวัฒนธรรมการทำงานของไทยกับญี่ปุ่นต่างกันยังไง อ่านบล็อกนี้อาจจะไม่ช่วย แต่จะพยายามเล่าให้เห็นภาพที่สุด
คนญี่ปุ่น ทำงานหนักและภูมิใจในงานที่ตัวเองทำมาก ทำงานแบบทุ่มสุดตัว

 

 

IMG_1861.JPG
บรรยากาศที่ออฟฟิต (ไม่มีใครมีห้องทำงานส่วนตัวแม้แต่ประธานบริษัท)

 

ยกตัวอย่างง่ายๆ เลยก็เทรุนั่นแหละ เอาคนใกล้ตัว เทรุต้องตอกบัตรออก 17.00 ทุกวันเพราะบริษัทไม่จ่ายโอที ตอกบัตรแล้ว ก็นั่งทำงานจนถึงสองทุ่ม (เพื่อ? เงินก็ไม่ได้) วันเสาร์ไหนที่ใหม่ไปทำงาน เทรุก็ไปด้วย แทนที่จะอยู่บ้านพักผ่อน ก็ไปทำงาน

พอถาม เทรุก็บอกว่า มีอะไรต้องทำเยอะแยะ อยู่บ้านคนเดียวก็ไม่มีอะไรทำ ไปทำงานดีกว่า

เป็นใหม่ไม่ได้เงินคงเปิดตูดกลับบ้านแล้ว จะอยู่ทำไม ไม่เสร็จพรุ่งนี้ค่อยทำต่อ แต่ก็…ความรับผิดชอบอ่ะนะ เคสของเทรุคงเป็นเคสพิเศษด้วยแหละ เพราะเรียนอยู่ งานไม่เสร็จ ก็ publish ไม่ได้ ไม่มีผลงานก็เรียนไม่จบ

แต่ที่บริษัทใหม่ ถ้าทำงานต้องได้โอที คนที่ไม่ได้โอที คือคนที่อยู่ใน management position เงินเริ่มต้นจะเยอะกว่าพนักงานทั่วไป แต่ไม่ได้โอที คิดว่าบริษัทอื่นก็คงคล้ายๆ กัน เพราะเทรุบอกว่า ผู้จัดการบริษัทเทรุ ก็ไม่ได้โอที

หัวหน้าใหม่น่าจะทำโอทีเดือนละ 100 ชั่วโมงอัพได้ล่ะมั๊ง ตั้งแต่ทำงานมา เคยกลับบ้านหลังหัวหน้าแค่ครั้งเดียว (วันนั้นนายไปงานเลี้ยงเลยรีบกลับ) ที่จริงแล้วมันไม่ดีนะ ทำงานเยอะๆ ไม่มีเวลาพักผ่อน ไม่มีเวลาออกกำลังกายสุขภาพมันก็ย่ำแย่…

บางที ส อา ก็ไปต่างประเทศ กลับมาวันจันทร์ก็ทำงานอีก ทำงานหนักขนาดนี้ จะไม่โทรมได้ไง

เหมือนจะเครียด แต่ใหม่ว่า ทำงานที่ไหนๆ ก็คงเหนื่อยและเครียดเหมือนกัน ทำงานที่ไทยก็เครียด แต่ว่าที่ญี่ปุ่นอาจจะเครียดกว่านิดหน่อย ตรงที่เราต้องทำงานกับคนชาติอื่น ความคิด วัฒนธรรม หลายๆ อย่างมันก็ต่างกัน

ทีนี้ คนที่ถามว่า ทำงานที่ญี่ปุ่นเป็นยังไง จะเล่าให้ฟังค่ะ

 

ถ้าจะทำงานที่ญี่ปุ่น…

 

1. ต้องอึด ต้องอดทน

ถ้าเราทำงานได้ เค้าจะมอบหมายงานให้ทำเรื่อยๆ งานมีมาตลอด ทำยังไงก็ไม่หมดสักที มีแต่จะเพิ่มขึ้น เพราะฉะนั้นทำไปเถอะค่ะ ทำไปเรื่อยๆ ถ้าไม่อึดก็เดี้ยงไปข้างนึง

บางคนบอกว่า ทำงานแบบนี้ ไม่มี efficiency สิ ทำไมไม่ทำให้เสร็จตามเวลา แต่ต้องเข้าใจนะว่า วัฒนธรรมการทำงานแต่ละประเทศมันไม่เหมือนกัน ถ้าทำเฉพาะงานที่เราได้รับมอบหมาย มันก็เสร็จหรอก แต่ญี่ปุ่นไม่มี job description บางทีบอกตรงๆ เลยว่าไม่รู้ว่าหน้าที่เราอยู่ตรงไหน รู้แต่ว่า ถ้านายมอบหมายมา เราก็ต้องทำ

อย่างใหม่นี่ ทำมันทุกอย่างเลย อยู่แผนกต่างประเทศ แต่ทำ recruit ด้วย มาร์เก็ตติ้ง ทำเว็บ&บล็อกคอนเท้นท์ก็ทำ บางทีก็งานแปล ทั้งที่ให้แปลจากญี่ปุ่น ทั้งที่ให้เช็คจากที่แปลมาแล้ว บางทีก็เป็นเลขาให้นายด้วย ไปขอวีซ่า ทำประกันการเดินทาง เบิกเบี้ยเลี้ยง ฯลฯ เยอะแยะไปหมด

ต้องอึด ต้องรู้จัก multi-tasking ให้เป็น ไม่งั้นงานไม่เสร็จค่ะ

ยิ่งบริษัทที่ใหม่ทำ วันหยุดก็น้อย เงินก็ไม่ดีเท่าที่อื่น (คือถ้าเทียบกับ investment, banking หรือ manufacturing industries ก็ถือว่าน้อยกว่า) คนที่เค้าทำงานได้เก่งๆ มีความสามารถ เข้ามาแป๊บๆ เรียนรู้งานหมด เค้าก็ออกไปทำที่ๆ ให้เงินดีกว่า วันหยุดเยอะกว่า

เป็นเรื่องธรรมดาเนาะ demand – supply บริษัทให้ไม่ได้ในสิ่งที่อยากได้ เค้าก็ออกไปหาโอกาสที่อื่น

เมื่อไม่นานมานี้ เคยอ่านข้อความ“ห้ามรักบริษัท เพราะบริษัทจะไม่รักคุณ” มาจากที่ไหนสักแห่ง เป็นสัจธรรมที่ถ่องแท้มากค่ะ พนักงานทุกคน เป็น replaceable asset ลาออกไปก็หาคนอื่นมาทำงานแทนได้เสมอ

ถามว่าใหม่ทนทำไม ทำไมไม่ไปโอกาสหาที่อื่น ก็ง่ายๆ เลยค่ะ คือชอบงานที่ทำตอนนี้ ทำแล้วมีความสุข ชอบเพื่อนร่วมงาน ชอบหัวหน้า การมีเพื่อนร่วมงานดีๆ เป็นสิ่งที่สำคัญมากนะคะ คิดดูว่าแต่ละวัน เราต้องใช้เวลากับเค้าวันละ 8 ชั่วโมง เยอะกว่าเวลาที่ใช้กับคนในครอบครัวซะอีก ถ้าเข้ากันไม่ได้ก็ทำงานไม่มีความสุข

หลายๆ คนที่นี่เค้ารู้ว่าใหม่เป็นคนต่างชาติ เค้าก็พยายามพูดภาษาอังกฤษ (คนที่แผนกใหม่ส่วนใหญ่จะพูดอังกฤษได้เพราะเค้าเคยอยู่สาขา ตปท กันมาก่อน) ที่สำคัญเรื่องเงินมันไม่ใช่เรื่องสำคัญที่สุด ใหม่มีเทรุ อันที่จริงจะไม่ทำงานอยู่บ้านเฉยๆ ก็อยู่ได้ (แต่อาจจะไม่สบายเท่าไหร่) แต่ที่อยากทำเพราะไม่อยากอยู่เฉยๆ อยากเท่าเทียมหาเงินเข้าบ้านให้ได้เหมือนกัน เพราะฉะนั้นจะไม่บ่นค่ะ ถ้าทนไม่ได้ หรือคับข้องใจจริงๆ ถึงจะไป

วันก่อน มีนายที่แผนก ไปดื่มกัน แกมาบ่นว่า เพิ่งได้หยุดติดกันเสาร์-อาทิตย์เป็นครั้งแรกในรอบหลายเดือน เราอาจจะเข้าใจว่าทำงานก็ต้องได้หยุด ส อา เป็นปกติใช่มั้ย ไม่จริงจ้า คนญี่ปุ่น ตำแหน่งยิ่งใหญ่ ความรับผิดชอบเยอะ ก็ยิ่งทำงานหนัก คิดว่าเป็นนายแล้วจะสบายใช่มั้ย ไม่จริงเล้ยยยยยย

นี่ยังไม่นับหน้าที่ทางสังคม ทำงานเสร็จต้องไปสังสรรค์ด้วยนะ ไม่อึดจะเรียกว่าไง?

IMG_6064.JPG
กินเลี้ยงสังสรรค์ในบริษัท 

2. ต้องรู้จักเจียมตัว

การเป็นคนต่างชาติทำงานบริษัทญี่ปุ่นนี่มันไม่ง่ายเลยนะคะ stereotype ที่คนญี่ปุ่นส่วนใหญ่จะมีกันก็คือ คนต่างชาติทำงานไม่นานก็คงลาออกกลับประเทศละ ไม่ต้องเลื่อนตำแหน่งให้หรอก เพราะฉะนั้น โอกาสจะได้เป็นหัวหน้า น้อยมากค่ะ

อย่างใหม่นี่ ที่เจอก็คือ อย่างที่เล่าแล้วตอนเขียน เรื่องเรียนและทำงานที่ญี่ปุ่น (ไดอะรีหน้านี้) เป็นต่างชาติ เป็นผู้หญิง แต่งงานแล้ว เดี๋ยวก็คงมีลูก ทำไม่นานหรอก โดนตั้งแต่ตอนหางานเลยค่ะ พอมาทำงานแล้ว ทุกคนก็จะยังเกรงใจอยู่ เอ๊ย แต่งงานแล้ว ต้องรีบกลับไปทำกับข้าวรึเปล่า

ไม่นานมานี้ นายเคยมาขอให้ไปช่วยทำงานที่กรุงเทพ นายถามว่า สามีจะมีปัญหาอะไรมั้ย เค้าก็ใจดีนะคะ อุตสาห์เป็นห่วงเป็นใย แต่ตอนแรกที่ได้ยิน ก็งงว่า ถามถึงสามีทำไมไม่เห็นเกี่ยวกัน (เรื่องส่วนตัวนะ)  คิดๆ ไปคิดๆ มา เค้าคงคิดว่าเราต้องทำหน้าที่แม่บ้านด้วย ใหม่ก็เลยตอบนายไปว่า เค้าคงอยู่ได้ค่ะ อยู่มาได้ตั้ง 20 กว่าปีโดยไม่มีหนู หนูไม่อยู่สักสองอาทิตย์เค้าคงอยู่ได้ he will survive ตอบนายไปแบบนี้เค้าก็หัวเราะ

อันนี้ใหม่มองว่ามันเป็น professional choice นะ งานของใหม่ ใหม่ก็ต้องทำ สามีจะมาว่าอะไรได้ล่ะ มันคนละส่วนกัน มีสามี ไม่ได้ทำให้เราทำงานได้น้อยกว่าคนอื่น ก็ยังทำได้เหมือนเดิม แต่คนญี่ปุ่นเค้าจะไม่คิดกันอย่างงั้นไง

ทีนี้ ต้องเจียมตัวยังไง? ก็ต้องเจียมตัวว่า ต่อให้ทำงานให้ตาย ทุ่มเทขนาดไหน โอกาสจะได้ขึ้นมาเป็นหัวหน้า มันน้อยมากกกกก ค่ะ ถ้าเราคาดหวังมาก เราก็จะผิดหวังมาก คนญี่ปุ่น ยังไงเค้าก็เห็นคนญี่ปุ่นด้วยกันดีกว่า ดูสิ คนที่ถูกส่งไปต่างประเทศ บางคนพูดภาษาอังกฤษไม่ได้เลย เค้าก็ยังยอมจ้างล่าม ยอมเสียเงินเพื่อส่งไป (เจอมาแล้ว ทำงานที่ไทย 10 ปี พูดไทยไม่ได้ อังกฤษก็แทบสื่อสารไม่รู้เรื่อง) หัวหน้าตัวเอ้ๆ ทั้งหลายตามโรงงาน ก็คนญี่ปุ่นทั้งนั้น ต่างชาติไม่มีทางได้ลืมตาอ้าปาก ยิ่งผู้หญิงด้วย ถ้าไม่รูจักเจียมตัว เราเองนี่ล่ะ จะเสียใจ

อย่างที่บอกในตอนต้นว่า บริษัทอื่นก็ไม่รู้ว่าเป็นยังไง นี่เล่าจากประสบการณ์ส่วนตัวล้วนๆ

 

IMG_1721
บางบริษัทมีข้าวให้กินฟรีด้วย เป็นสวัสดิการพนักงาน

 

3. ต้องมีวินัย

 

คนญี่ปุ่นเค้าตรงต่อเวลามาก จะสาย จะลา ต้องบอกก่อนล่วงหน้า คนญี่ปุ่นเค้าถือว่าเรื่องวินัยในการทำงานเป็นเรื่องสำคัญมาก อย่าคิดว่านิดๆ หน่อยๆ ไม่เป็นไร สายหนึ่งนาที สายสองนาที สายหนึ่งชั่วโมง ก็คือสายค่ะ

เรื่องลานี่ ไม่รู้ที่อื่นเป็นมั้ย แต่ทีมใหม่ลางานยากมากกกกก คือถ้าไปขอลา นายจะถามว่า งานเสร็จมั้ย งานจะมีปัญหามั้ย ซึ่ง ณ จุดนั้น เราก็พูดได้ไม่เต็มปาก แน่ล่ะ เราไม่อยู่ปัญหามันก็ต้องมีแน่อยู่แล้ว แต่ในเมื่อเรามีธุระ หรือไม่สบาย มันก็ต้องหยุด

ตามกฏหมายญี่ปุ่นเค้าจะถามเหตุผลเราไม่ได้นะคะ ห้ามไม่ให้ลาก็ไม่ได้ เพราะถือเป็นสิทธิ์ตามกฏหมายแรงงาน แต่เค้าจะขอให้เราเปลี่ยนวันลาได้ถ้าจำเป็น

ถ้าเราจะไม่อยู่ ต้องรู้จักฝากงานไว้เสมอ ต่อให้ไม่อยู่ก็จะมีคนตามงานให้ได้ เมื่อก่อนใหม่ก็เคยตั้งใจไว้ว่า จะไม่ทำงานที่บ้านเด็ดขาด จะไม่อ่านเมล์จากที่ทำงาน เอาเข้าจริงทำไม่ได้ค่ะ เวลาเราไม่อยู่แล้วมีเรื่องงานของเราเข้ามา ทำให้คนอื่นเดือนร้อนนี่มันจะรู้สึกเกรงใจมาก

นอกจากนั้นก็จะมีสิ่งเล็กๆ น้อยๆ เช่น เสื้อผ้าหน้าผม ต้องให้เป๊ะตลอด บางบริษัทจะมียูนิฟอร์มให้ ก็สบายไป บริษัทใหม่ ใส่สูทธรรมดา (คำว่าสูทในที่นี้คือเสื้อ-กระโปรงต้องสีและผ้าแบบเดียวกัน) เค้าจะห้ามทำผม ห้ามทำเล็บ ไว้เล็บยาวด้วย

ตรงนี้บ้านเราอาจจะไม่เข้มงวดเท่า สาวออฟฟิตบ้านเรา ใส่เดรสไปทำงานกันสบาย ที่ญี่ปุ่น ใหม่เห็นแต่คนท้องที่ใส่เดรส คนไม่ท้องเห็นน้อยมาก อาจจะเป็นเพราะอากาศด้วยรึเปล่า บ้านเราให้ใส่สูทคงไม่ไหว ร้อนแย่เลย

 วิธีการหางาน

 ทำได้หลายวิธีค่ะ 

1. หางานพร้อมนักเรียนญี่ปุ่น เข้าร่วมงานสัมมนา สัมภาษณ์ 1-2-3 วิธีการนี้จะยากหน่อย และใหม่ไม่แนะนำเพราะการแข่งขันสูงมาก ต้องแข่งกับคนญี่ปุ่น 

2. สมัครผ่านเอเจ้นท์ มีหลายเอเจนท์ให้เลือกด้วยกัน เช่น ASEAN Career, En-Japan inc ฯลฯ 

3. ดูประกาศหางานจากเว็บ/เฟสบุค ต่างๆ เช่น gaijinpot เฟสบุคกรุ๊ปนักเรียนไทยในญี่ปุ่น ฯลฯ

4. สอบถามจากคนรู้จัก ขอ reference วิธีนี้แนะนำสำหรับคนที่อยากเปลี่ยนงาน 

(ขออนุญาตไม่รับปรึกษาเรื่องการสมัครงานหรือเขียนเรซูเม่นะคะ)

สุดท้ายนี้ …

 

ก็ยังคงยืนยันว่า การทำงานที่ญี่ปุ่น ภาษาญี่ปุ่นเป็นสิ่งที่สำคัญมาก

งานอาจจะเหนื่อย อาจจะเครียด แต่มันก็เป็นประสบการณ์ดีๆ ที่เราเอาไปต่อยอดได้

ขอให้โชคดีค่ะ

 

ปล. ไดอะรีหน้านี้มีแต่ตัวหนังสือ 55+

 

footer

One thought on “ทำงานที่ญี่ปุ่น

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s